| «کاربرد الگوریتمهای هوش مصنوعی در مدیریت و بهرهبرداری پایدار از منابع طبیعی: رویکردی علمی و عملی» |
| کد مقاله : 1249-NAEC |
| نویسندگان |
|
شاهپور ابراهیمی * اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم |
| چکیده مقاله |
| در سالهای اخیر فشارهای ناشی از رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، بهرهبرداری بیرویه و آلودگیهای محیطی، مدیریت منابع طبیعی را به یکی از موضوعات محوری پژوهشهای علمی تبدیل کرده است. همزمان، پیشرفتهای چشمگیر در هوش مصنوعی و الگوریتمهای یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، چشماندازی تازه برای پایش، تحلیل و پیشبینی وضعیت منابع طبیعی ایجاد کردهاند. این مطالعه با هدف ارائه مروری جامع بر ظرفیتها، کاربردها و چالشهای هوش مصنوعی در مدیریت منابع طبیعی تدوین شده و بر پایه مرور نظاممند منابع علمی معتبر و بررسی تجربیات کشورهای مختلف شکل گرفته است.در این چارچوب، مجموعهای از الگوریتمهای کلیدی شامل یادگیری نظارتشده، یادگیری بدون نظارت، یادگیری تقویتی، الگوریتمهای تکاملی و روشهای الهامگرفته از طبیعت بررسی میشود. یافتهها نشان میدهد این الگوریتمها با بهرهگیری از دادههای گسترده سنجشازدور، حسگرهای زمینی و دادههای اقلیمی، قادرند الگوهای پنهان را آشکار کرده، پیشبینیهای دقیقتری ارائه داده و امکان هشدار زودهنگام بحرانهای محیطی را فراهم کنند. همچنین بهبود تصمیمگیری مدیران، کاهش هزینهها، افزایش سرعت تحلیل و طراحی سناریوهای مدیریتی از جمله مزایای این فناوریها است.با وجود این مزایا، چالشهایی نظیر کمبود دادههای باکیفیت، نیاز به توسعه مهارتهای تخصصی، ملاحظات اخلاقی و ضرورت حفاظت از حریم خصوصی دادههای زیستمحیطی، بهکارگیری هوش مصنوعی را محدود میکند. در پایان، مقاله چارچوبی عملی برای استقرار این فناوریها در نهادهای منابع طبیعی ارائه میدهد و بر ضرورت برنامهریزی علمی، استانداردسازی دادهها و تقویت همکاری میانبخشی تأکید میکند. بر اساس نتایج، هوش مصنوعی میتواند نقشی راهبردی در تحقق مدیریت پایدار منابع طبیعی ایفا کند، مشروط بر آنکه توسعه آن بهصورت مسئولانه ساختارمند دنبال شود. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی سبز؛ الگوریتمهای یادگیری ماشین؛ مدیریت منابع طبیعی؛ پایش محیطزیست؛ |
| وضعیت: پذیرفته شده |
