از پیش‌بینی تا اعتماد: طراحی سیستم‌های آسانسور هوشمندِ قابل تفسیر برای ساختمان‌های ایمنی‌بحرانی

کد مقاله : 1266-NAEC

نویسندگان

عارفه بابائی *1، سعیده بابائی2 1کارمند 2آموزگار

چکیده مقاله

با گسترش استفاده از سیستم‌های هوشمند در زیرساخت‌های شهری، آسانسورها به‌عنوان یکی از اجزای حیاتی ساختمان‌های ایمنی‌بحرانی، بیش از پیش به الگوریتم‌های پیش‌بینی‌محور متکی شده‌اند. با این حال، چالش اصلی در این حوزه صرفاً افزایش دقت پیش‌بینی نیست، بلکه ایجاد اعتماد عملیاتی از طریق قابل‌تفسیر بودن تصمیمات سیستم است. هدف این تحقیق، طراحی و ارزیابی یک چارچوب برای سیستم‌های آسانسور هوشمند است که ضمن حفظ کارایی، امکان تفسیر و درک تصمیمات را برای اپراتورها و مدیران ایمنی فراهم کند. در این پژوهش، ابتدا داده‌های عملکردی و ترافیکی آسانسور در ساختمان‌های پرتردد جمع‌آوری و پیش‌پردازش شد. سپس با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشین قابل تفسیر، از جمله درخت تصمیم و مدل‌های مبتنی بر قوانین، رفتار سیستم در سناریوهای عادی و بحرانی تحلیل گردید. برای مقایسه، عملکرد این مدل‌ها با مدل‌های جعبه‌سیاه از نظر دقت پیش‌بینی و شفافیت تصمیم‌گیری بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه برخی مدل‌های غیرقابل‌تفسیر در شرایط خاص دقت بالاتری دارند، اما مدل‌های قابل‌تفسیر با افت ناچیز در دقت، سطح بالاتری از اعتماد، قابلیت پایش و واکنش انسانی را فراهم می‌کنند. این یافته‌ها تأکید می‌کند که در ساختمان‌های ایمنی‌بحرانی، قابل‌تفسیر بودن سیستم هوشمند می‌تواند به‌اندازه دقت پیش‌بینی، و حتی بیش از آن، اهمیت داشته باشد.

کلیدواژه ها

هوش مصنوعی، اعتماد، ایمنی، بحران، آسانسور

وضعیت: پذیرفته شده