| جایگاه هوش مصنوعی در آیندهنگاری: مرور نظاممند نقش، کاربردها و چالشهای روششناختی |
| کد مقاله : 1268-NAEC |
| نویسندگان |
|
محمد امین قلمبر * استادیار دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بینالمللی اهل بیت (ع) |
| چکیده مقاله |
| پیشرفتهای سریع هوشمصنوعی فرصتها و چالشهای بیسابقهای برای آیندهنگاری و پیشبینی استراتژیک ایجاد کرده است. این مقاله با رویکرد مرور نظاممند، جایگاه و نقشهای هوش مصنوعی در فرایند آیندهنگاری را بررسی میکند. بر اساس تحلیل ادبیات علمی معتبر، این پژوهش سه بُعد کلیدی را مورد مطالعه قرار میدهد: نخست، هوشمصنوعی بهعنوان ابزار تقویتکننده توانمندیهای تحلیلی؛ دوم، هوشمصنوعی بهعنوان همکار و تسهیلکننده فرایندهای پیشبینی؛ و سوم، هوشمصنوعی بهعنوان موضوع نیازمند آیندهنگاری مسئولانه. یافتهها نشان میدهد که ادغام هوشمصنوعی در مراحل رصد افق، پیشبینی، سناریوسازی و برنامهریزی استراتژیک، پتانسیل بالایی برای دموکراتیزه کردن، تسریع و تعمیق فرایندهای آیندهنگاری دارد. با این حال، چالشهای روششناختی جدی از جمله مشکل جعبه سیاه، تقویت سوگیریهای موجود در دادهها، و اتکای بیش از حد به دادههای کمّی، در کنار نگرانیهای اخلاقی و حاکمیتی نظیر شفافیت الگوریتمی و پاسخگویی برای پیشبینیها، نیازمند توجه دقیق هستند. این مقاله به شناسایی حوزههای نیازمند تحقیق بیشتر پرداخته و مسیری برای توسعه پایدار و مسئولانه هوشمصنوعی در آیندهنگاری ترسیم میکند. |
| کلیدواژه ها |
| هوشمصنوعی؛ آیندهنگاری؛ پیشبینی فناوری؛ سناریوسازی؛ تحلیل دادههای کلان؛ روششناسی آیندهپژوهی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
