| آیندهپژوهی برنامهریزی درسی با هوش مصنوعی: سناریوها، چالشها و چشماندازها |
| کد مقاله : 1336-NAEC |
| نویسندگان |
|
فرخلقا فخرآور *1، محدثه میرزاخانی2 1دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر 2دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش به بررسی نقش هوش مصنوعی (AI) در آیندهپژوهی برنامهریزی درسی و تبیین سناریوهای تحول برنامههای درسی تا افق ۲۰۳۰ و فراتر از آن میپردازد. پرسش اصلی آن است که «هوش مصنوعی چگونه میتواند فرآیند آیندهپژوهی در برنامهریزی درسی را تقویت کند؟». پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) و در چارچوب آیندهپژوهی کاربردی انجام شده است.در گام نخست، با استفاده از مرور نظاممند، ۵۰ مقاله منتشرشده طی سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاههای Civilica، SID و Scopus با نمونهگیری هدفمند و بر اساس معیارهایی چون ارتباط موضوعی و کیفیت مجله انتخاب و تحلیل شد. تحلیل مضمون، روندهایی مانند هوش مصنوعی مولد، کلاندادهها، محاسبات کوانتومی و سیاستهای حکمرانی دیجیتال را بهعنوان پیشرانهای کلیدی برنامهریزی درسی آینده شناسایی کرد.در گام دوم، برای شناسایی عدمقطعیتهای بحرانی، از روش دلفی دودورهای با مشارکت ۲۰ خبره (۱۰ برنامهریز درسی و ۱۰ کارشناس AI) که بهصورت هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند، استفاده شد. دادهها با پرسشنامه لیکرتی گردآوری و پایایی آن با Cronbach's α=۰.۸۷ تأیید شد.در گام سوم، با بهرهگیری از ابزارهای شبیهسازی مبتنی بر مدلهای زبانی پیشرفته، ۱۰۰ سناریوی اولیه تولید و سپس با مشارکت خبرگان، به چهار سناریوی کلیدی پالایش شد. نتایج، ضمن تأکید بر ظرفیت بالای AI در شخصیسازی یادگیری و طراحی curricula پویا، بر چالشهایی مانند سوگیری الگوریتمی و شکاف دیجیتال نیز انگشت میگذارد و پیشنهادهایی برای سیاستگذاران آموزشی ایران و سایر کشورها ارائه میکند. |
| کلیدواژه ها |
| آیندهپژوهی، برنامهریزی درسی، هوش مصنوعی، سناریوسازی، آموزش دیجیتال |
| وضعیت: پذیرفته شده |
